TRDI

Apabila sesebuah negeri kurang menerima pelaburan, mudah untuk kita mendengar tuduhan bahawa kerajaan negeri tidak pandai menarik pelabur. Apabila pembangunan perlahan dan Keluaran Dalam Negeri Kasar (KDNK) negeri itu kecil, keadaan tersebut pula dianggap bukti kelemahan pentadbiran.

Namun, sebelum membuat kesimpulan, ada persoalan asas yang perlu dijawab, adakah semua negeri mempunyai kemudahan yang setara untuk bersaing?

Bayangkan sebuah syarikat sedang mencari lokasi untuk membina kilang. Tentulah ia akan menilai jalan raya, akses ke pelabuhan, bekalan air dan elektrik serta tenaga kerja yang tersedia. Kemudahan yang lengkap memudahkan pengeluaran dan penghantaran, sekali gus menjadikan sesuatu lokasi lebih menarik kepada pelabur.

Negeri yang bersungguh-sungguh mempromosikan peluang pelaburan sekalipun tetap berdepan kesukaran jika kemudahan asasnya belum memadai.

Inilah konteks penting daripada laporan Institut Penyelidikan Khazanah (KRI). Menurut laporan itu, pembangunan berteraskan pelaburan langsung asing sejak 2010 semakin mengukuhkan kelebihan kawasan yang sudah mempunyai infrastruktur, pelabuhan dan tenaga mahir lebih mantap.

Keadaan tersebut memanfaatkan pusat ekonomi seperti Lembah Klang, Johor dan Pulau Pinang, sementara wilayah di luar kelompok itu menerima lebih sedikit peluang menyertai kegiatan ekonomi bernilai tambah tinggi.

Dapatan ini membantu kita memahami hubungan antara infrastruktur, pelaburan dan KDNK. Apabila pelaburan dilaksanakan, kilang beroperasi dan perniagaan berkembang, nilai tambah daripada kegiatan pengeluaran serta perkhidmatan sokongan menyumbang kepada KDNK negeri.

Maka, negeri yang mempunyai asas industri dan infrastruktur kukuh mempunyai kelebihan untuk membesarkan ekonominya. Negeri yang masih kekurangan kemudahan pula perlu mengatasi halangan tersebut untuk mengejar.

Sebab itu, angka KDNK sahaja tidak memadai untuk mengukur kecekapan kerajaan negeri. Saiz penduduk, struktur industri, sumber asli dan produktiviti turut mempengaruhinya. KDNK per kapita pula ialah purata pengeluaran bagi setiap penduduk, bukannya pendapatan yang diterima setiap orang.

Persoalan seterusnya ialah siapa yang menyediakan asas pembangunan tersebut.

Jalan raya, pelabuhan dan kemudahan awam memerlukan perancangan serta pembiayaan besar. Keputusan Kerajaan Persekutuan tentang lokasi dan keutamaan projek turut membentuk keupayaan sesebuah negeri menarik pelaburan untuk tempoh yang panjang.

Berdasarkan angka peruntukan pembangunan RMK-12 yang dikemukakan, Selangor, Johor dan Pulau Pinang menerima sejumlah RM44.5 bilion, berbanding RM30.5 bilion untuk Kedah, Kelantan, Terengganu dan Perlis. Jurang RM14 bilion ini menimbulkan persoalan sejauh mana agihan pembangunan membantu negeri yang masih ketinggalan mengejar negeri yang sudah mempunyai kelebihan.

Persoalannya juga tidak hanya mengenai jumlah peruntukan, tetapi kesesuaian projek dengan keperluan negeri. Jika projek yang dikenal pasti sebagai keutamaan oleh kerajaan negeri tidak diambil kira, sedangkan projek lain dipilih tanpa perbincangan memadai, bagaimana kekangan sebenar di negeri dapat ditangani?

Kerajaan negeri lebih dekat dengan keperluan setempat. Justeru, keutamaan yang dikemukakan wajar dibincangkan secara telus dan dinilai bersama supaya peruntukan benar-benar menangani halangan pembangunan.

Apabila pelaburan rendah dan pertumbuhan ekonomi terbatas, tanggungjawab perlu dinilai mengikut bidang kuasa setiap pihak. Apakah kemudahan yang kurang? Projek apa yang diperlukan? Siapa yang bertanggungjawab menyediakan pembiayaan dan melaksanakannya?

Tidak lengkap penilaiannya jika segala kelemahan diletakkan pada kerajaan negeri, sedangkan keputusan pembangunan turut melibatkan Kerajaan Persekutuan.

Prinsip penilaian yang adil juga perlu digunakan apabila sesebuah negeri berjaya.

Jika sebuah negeri berdepan kekurangan infrastruktur tetapi masih mampu menarik pelaburan tinggi, pencapaian itu wajar diiktiraf dengan mengambil kira kekangan yang dihadapinya.

Terengganu memberikan contoh prestasi pelaburan yang wajar diberi perhatian. Menurut jadual Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA) yang diterbitkan pada Mac 2026, Terengganu mencatat RM7.58 bilion pelaburan diluluskan pada 2025, melibatkan 76 projek. Daripada jumlah tersebut, kira-kira RM6.20 bilion merupakan pelaburan asing dan RM1.38 bilion pelaburan domestik.

Pencapaian ini menunjukkan bahawa negeri di luar tiga pusat ekonomi utama yang dibincangkan KRI turut mampu memperoleh komitmen pelaburan besar.

Di sinilah sokongan pembangunan perlu menyusul. Pelaburan diluluskan perlu diterjemahkan kepada projek yang beroperasi. Kerajaan pusat dan negeri perlu memastikan keperluan infrastruktur dapat dipenuhi supaya komitmen tersebut menghasilkan kegiatan ekonomi, pekerjaan dan pendapatan untuk rakyat.

Jika kawasan yang sudah lengkap terus mendapat keutamaan, sementara kawasan yang kurang kemudahan diminta membuktikan daya tarikannya terlebih dahulu, jurang pembangunan berisiko berpanjangan.

Pembangunan saksama tidak memerlukan setiap negeri mempunyai pelabuhan atau industri yang sama. Setiap wilayah memerlukan kemudahan yang sesuai dengan potensinya, termasuk hubungan pengangkutan ke pasaran, bekalan utiliti yang boleh diharapkan dan latihan tenaga kerja.

Kerajaan negeri tetap perlu menjawab kelemahan pentadbirannya. Kerajaan Persekutuan juga perlu dipertanggungjawabkan terhadap keputusan pembangunan di bawah kuasanya.

Sebelum negeri dipersalahkan kerana kurang pelaburan atau KDNK yang kecil, asas persaingannya perlu diperiksa. Apabila negeri itu berjaya menarik pelaburan pula, pencapaiannya perlu diiktiraf dan disokong sehingga membawa kehidupan yang lebih baik kepada rakyat.